February 3, 2023

इ – डायरी एक्सप्रेस

ताजा र निष्पक्ष समाचारका लागि

पाकिस्तानमा अल्पसंख्यकहरू

श्री दीपक कपुर,
समसामयिक संसारमा, पाकिस्तान एक अद्वितीय देश हो जहाँ विभिन्न धर्म, विभिन्न जात, पंथ र विविध जातीय पृष्ठभूमिका मानिसहरूलाई उनीहरूको विश्वास र संस्कृति अनुसार बाँच्न स्वतन्त्रता छ । बाँच्न र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको यो अधिकार पाकिस्तानको संविधानमा सम्मिलित छ । संवैधानिक प्रावधानहरूको आधार पाकिस्तानका संस्थापक कायद–ए–आजम मुहम्मद अली जिन्नाहको दर्शनबाट लिइएको हो ।
पाकिस्तानको संविधानको धारा ९ ले आफ्ना नागरिकहरूको सुरक्षा र सुरक्षाको लागि व्यापक कभरेज प्रदान गर्दछ । संविधानले पाकिस्तानका सबै नागरिकहरूको लागि न्याय प्रणाली, आधारभूत मानव अधिकार र सार्वजनिक स्वतन्त्रतासँग सम्बन्धित मामिलाहरू पनि निर्धारण गरेको छ ।
यी संवैधानिक प्रावधानहरूको सही व्याख्याले पाकिस्तानमा मुस्लिमहरू जस्तै अल्पसंख्यकहरूले समान अधिकार र स्वतन्त्रताको आनन्द उठाउँछन् भन्ने कुरा प्रकट गर्नेछ । पाकिस्तान एक वैचारिक राज्य हो, जुन दुई–राष्ट्र सिद्धान्तको आधारमा अस्तित्वमा आएको हो ।
अल्पसंख्यकहरूका लागि यति ठूलो र व्यापक आधारमा यसको संविधानले वाचा गरेको स्वतन्त्रताको साथै पाकिस्तानलाई वास्तवमै खुला, उच्च नैतिक र नैतिक राज्य भन्न सकिन्छ । पाकिस्तानी राज्य प्रणालीमा, अल्पसंख्यकहरूले मुस्लिम जनसंख्यालाई प्रदान गरे अनुसार सबै प्रकारका अधिकार र स्वतन्त्रताहरू उपभोग गर्छन् ।
काइद–ए–आजम मुहम्मद अली जिन्ना २०औं शताब्दीका एक महान र दूरदर्शी नेता थिए । यो उनको दूरदर्शी नेतृत्व थियो जसले बेलायत, तत्कालीन औपनिवेशिक शक्ति र ब्रिटिश भारतका प्रमुख हिन्दू नेताहरूलाई उपमहाद्वीपका मुस्लिमहरूको लागि छुट्टै मातृभूमिको माग स्वीकार गर्न बाध्य तुल्यायो । कायदले पाकिस्तानलाई एक आधुनिक लोकतान्त्रिक राज्यको रूपमा परिकल्पना गरे, जहाँ प्रत्येक पाकिस्तानीले आधारभूत नागरिक सुविधाहरूसहित धार्मिक स्वतन्त्रताको आनन्द लिई व्यक्तिगत सुरक्षा र सुरक्षाको साथ बाँच्न सक्छ ।
आफ्नो प्रसिद्ध सम्बोधनमा, कायद–ए–आजमले स्पष्ट रूपमा भने, ’ ‘तिमी आफ्नो मन्दिर, चर्च वा मस्जिदमा जान स्वतन्त्र छौ’ । गैर–मुस्लिमहरूलाई इस्लाममा परिवर्तन गर्ने सन्दर्भमा, पाकिस्तानको बारेमा गलत रिपोर्टिङ भइरहेको छ । सत्य यो हो कि त्यस्ता घटनाहरू १% भन्दा कम छन् र त्यो पनि अलगावको असाधारण अवस्थामा ।

प्रमाणिक तथ्याङ्क अनुसार सन् २०१९ यता ११६९ धर्म परिवर्तनका घटनाहरू भएका छन् । जसमा ८८% हिन्दू, ९% क्रिस्चियन, सिख, १% भन्दा कम र २% कादियानी रहेका छन् । ११६९ रूपान्तरणहरू मध्ये व्यक्तिगत रूपान्तरणहरू १७% मात्र छन् जबकी ८३% पारिवारिक र सामूहिक रूपान्तरणहरू हुन् ।
पाकिस्तानमा अल्पसंख्यकहरू आ–आफ्नो धर्म पालन गर्न स्वतन्त्र छन् । पाकिस्तानमा अल्पसंख्यकहरू धर्म पालन गर्न स्वतन्त्र छन । पाकिस्तानमा धार्मिक सुविधाहरू छन् ः २६५२ गिर्जाघर (प्रति ६६४ क्रिश्चियनहरू १ चर्च), ७३२ मन्दिरहरू (१ मन्दिर प्रति २७३४ हिन्दूहरू) र १६७ गुरुद्वाराहरू (१ गुरुद्वारा प्रति ५५ सिखहरू) अवस्थित छन् जबकी बेलायतमा २२४९ मुस्लिमहरूको लागि एउटा मस्जिद छ ।
पाकिस्तानमा, अल्पसंख्यकहरूलाई शिक्षा, रोजगारी र व्यापार अवसरहरू (संसदमा आरक्षित सीटहरू, नोकरशाही, सेनामा वरिष्ठ पदहरूमा अल्पसंख्यकहरू आदि) को समान अधिकार प्रदान गरिन्छ । अल्पसंख्यकहरूलाई पाकिस्तानको सिनेटमा चार, राष्ट्रिय सभामा १० र सबै प्रान्तीय सभाहरूमा समानुपातिक आरक्षित सीटहरू प्रदान गरिएको छ ।
राष्ट्रिय अल्पसंख्यक आयोग (एनसीएम) भर्खरै पुनर्गठन गरिएको छ । नवगठित एनसीएमले अहिले बहुमतमा रहेका अल्पसंख्यक समुदायको सदस्यता बढाएको छ । त्यसैगरी आयोगको अध्यक्षमा अल्पसंख्यक समुदायका चेलाराम केवलानीलाई नियुक्त गरेको छ । खुल्ला योग्यताको अतिरिक्त सबै संघीय सरकारी सेवाहरूमा अल्पसंख्यकहरूका लागि ५% रोजगार कोटा विनियोजन गरिएको छ । राष्ट्रिय अल्पसंख्यक आयोगको निर्देशनमा प्रान्तीय सरकार, संघीय मन्त्रालय÷डिभिजन, एफपीएससी, इस्लामावादले कडाईका साथ पालना गर्नुपर्ने जागिरको कोटाको कार्यान्वयन अवस्था, तर शिक्षा आदिको अभावका कारण समग्रमा पूर्ण रूपमा पूरा हुन सकेको छैन ।
प्राथमिक तहमा अल्पसंख्यक धर्मको शिक्षाको सम्बन्धमा; शैक्षिक संस्थाहरूमा प्राथमिक तहमा एकल राष्ट्रिय पाठ्यक्रम लागू। सात गैर–मुस्लिम समुदायहरू (क्रिस्चियन, हिन्दू, सिख, कलश, बहाई, बौद्ध र जोरास्ट्रियन धर्म)का लागि आस्थाका विद्वानहरूसँग परामर्श गरी पाठ्यक्रम लागू गरिएको छ ।
अल्पसंख्यकहरूका लागि धेरै कल्याणकारी उपायहरू पेश गरिएका छन् । जस्तै अल्पसंख्यकहरूका लागि निधि कोष, अल्पसंख्यक विद्यार्थीहरूको छात्रवृत्ति, हिन्दू र सिखहरूका बालबालिकालाई सरकारी खर्चमा व्यावसायिक शिक्षाको व्यवस्था । संघीय स्तरमा अन्तरधर्म सद्भाव नीति बाहेक धार्मिक मामिला मन्त्रालयले राष्ट्र निर्माणमा धार्मिक अल्पसंख्यकको योगदानलाई मान्यता दिन अल्पसंख्यक दिवस घोषणा र मनाउने, अल्पसंख्यकका लागि सार्वजनिक बिदालगायत अन्तरधार्मिक सद्भाव प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न पहल गरेको छ । तिनीहरूको होली, दिवाली र इस्टरको चाडहरूमा ।
साथै, पाकिस्तानमा अल्पसंख्यकहरूका लागि सबै सहजीकरण भइरहेको छ। वास्तवमा, पाकिस्तान एक अद्वितीय देश हो जहाँ विभिन्न धर्म, जाति, सम्प्रदाय र विभिन्न जातजातिका मानिसहरूलाई उनीहरूको आस्था, संस्कृति र परम्परा अनुसार बाँच्न स्वतन्त्रता छ। बाँच्न र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको यो अधिकार पाकिस्तानको संविधानमा सुरक्षित छ । संवैधानिक प्रावधानहरूको आधार पवित्र पैगम्बर (पीबीयुएच) को शिक्षा र राष्ट्रपिता काइद–ए–आजम मुहम्मद अली जिन्नाको दर्शनबाट लिइएको हो। पाकिस्तानको संविधान पाकिस्तानमा अल्पसंख्यकहरू समावेश गर्ने सबैका लागि सबैभन्दा ठूलो सुरक्षा हो ।
यसबाहेक, पाकिस्तानी जनता एकअर्कालाई माया, सम्मान र हेरचाह गर्छन् । ‘पाकिस्तानको संविधान’ को धारा २५(१) अनुसार “सबै नागरिक कानूनको अगाडि समान छन् र कानूनको समान संरक्षणको हकदार छन्” ।संविधानको धारा ५ मा ‘अल्पसंख्यकहरूले स्वतन्त्र रूपमा आफ्नो धर्मको अवलम्बन र अभ्यास गर्न र आफ्नो संस्कृतिको विकास गर्न सक्ने पर्याप्त व्यवस्था गरिनेछ । पाकिस्तानको संविधानमा अल्पसंख्यकहरू विरुद्ध कुनै भेदभाव छैन न त पाकिस्तानी समाजको स्तरमा अल्पसंख्यकहरू विरुद्ध कुनै शत्रुता छ । सबै पाकिस्तानीहरू पाकिस्तानको संविधान–१९७३ अन्तर्गत एकताबद्ध र एक छन् ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.