July 15, 2024

इ – डायरी एक्सप्रेस

ताजा र निष्पक्ष समाचारका लागि

बम हानेर सुरुङ खन्दा जमिन भासियो र घर चर्किए

1 min read

गोपी सुर्खेती, पूर्व वडाध्यक्ष, चन्द्रागिरि नगरपालिका,नागढुङ्गा सुरुङमार्ग निर्माण आयोजना प्रभावित क्षेत्र

गोपी सुर्खेती, पूर्व वडाध्यक्ष, चन्द्रागिरि नगरपालिका, नागढुङ्गा सुरुङमार्ग निर्माण आयोजना प्रभावित क्षेत्र


नेपालकै पहिलो नागढुङ्गा सुरुङमार्ग निर्माण आयोजना २६८८ मिटर लामो बन्दैछ । यो सुरुङको एमओयु गर्दा प्रभावित क्षेत्रका जनताका लागि खानेपानीको व्यवस्था गरेर मात्रै काम सुरु गर्ने भनिएको थियो । छिटो काम गर्नका लागि यो आयोजनाको सुरुङ मार्ग निर्माणमा बम ब्लाष्ट गर्यिो जुन सम्झौतामा उल्लेख छैन । त्यसैकारण चन्द्रागिरि नगरपालिका वडा नम्बर दुईका प्रभावित जनताको झण्डै १५० वटा घरका भित्ताहरु चर्किए । खानेपानीको मुहान सुके । राष्ट्रिय गौरवको यो आयोजनाको ठेक्का सम्झौता सेप्टेम्बर २३, २०१९ र ठेक्काको काम सुरुवात १४ नोभेम्वर २०१९ बाट गरियो । अहिले स्थानीय प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई खानेपानीको हाहाकार भएको र आफ्ना ऋण धन जम्मा गरी बनाएका घरहरु चर्किएपछि आन्दोलनमा उत्रिएका छन् । यहि फागुन ६ गते देखि प्रभावित क्षेत्रका जनताहरु आन्दोलनमा छन् । यसै विषयमा आन्दोलनको नेतृत्व गरेका चन्द्रागिरी नगरपालिका वडा नम्बर २ का निवर्तमान वडाध्यक्ष गोपी सुर्खेतीसँग प्रभावित क्षेत्रमै पुगेर कार्यकारी सम्पादक नारायण प्रसाद शर्माले डायरी एक्सप्रेस साप्ताहिकका लागि गरेको छोटो अन्तर्वार्ताः


० तपाईहरु नागढुङ्गा सुरुङमार्ग निर्माण आयोजनाका कारण खानेपानीका मुहानहरु सुक्न गएका घर चर्किएका कारण आन्दोलनमा हुनुहुन्छ तपाईहरुका अन्य माग के के हुन् ?
नागढुङ्गा सुरुङमार्ग निर्माण आयोजना सञ्चालन भएपछि चन्द्रागिरि नगरपालिका वडा नम्बर २ का साबिक बाडभञ्ज्याङ गाबिसका १,२,३ र ५ नम्बर र साविक दहचोक गाबिसको ४ नम्बर वडामा सुरुङको जमिन मुनि पर्ने भागहरुमा पानीका मुहानहरु पुरै सुके । दोस्रो कुरा सुरुङ खन्ने समयमा आयोजना पक्षले हामीलाई सुरुङ माथिको जमिन भासिदैन जे गर्दा पनि हुन्छ भन्थे । विज्ञ इन्जिनियरहरुले हामीलाई यो विषयमा विश्वास दिलाएका थिए । तर, खन्दै जाँदा सुरुङ भासियो । घरहरु चर्किए । त्यसमा पनि राज्य पक्षले कुनै सम्बोधन गरेको अवस्था छैन । खोला खोल्सीहरुको पानी सिञ्चित गरेर तरकारी लगायतका कृषि बालीहरु लगाउन सकिन्थ्यो । तर, अहिले पुरै समस्या भइसकेको अवस्था हो । यो समस्या देखापर्ने बित्तिकै प्रभावित क्षेत्रका जनताहरु आन्दोलित हुनुभयो । आन्दोलित भएपछि समस्या समाधानका लागि धेरै पटक प्रयास गरियो । यसको हल गछौं भनेर आयोजना पक्षले भन्दै आएको छ तर, समस्या जिउको तिउ नै छन् । फागुन २३ गते सुरुङको ब्रेक थ्रु गर्ने भनिएको छ । तर, समस्या पूर्ण रुपमा हल नभएको हुँदा प्रभावित क्षेत्रका जनताहरु बाद्य भएर आन्दोलनमा उत्रिनुपरेका छ ।


० आयोजना प्रभावितहरुको संख्या कति छ ?

यो रेकर्ड आयोजना निर्माण पक्षसँग पनि छ । सुरुङ खन्नु अघि प्रभावित मात्रै ५ सय घर थिए । यो पाँच वर्षको अवधिमा अन्य तीन सय जत्ति घर थपिएका छन् । यसरी ७÷८ सय घरधुरी गरी जम्मा ३ हजारको संख्यामा प्रभावित छन् ।


० सुरुङमार्ग निर्माण आयोेजना प्रभावित क्षेत्रका जनतालाई मुआवजा दिने काम सुरुमै भएको हैन र ?
सुरुङ माथिको जमिनलाई हालसम्म पनि एक रुपैया मुआवजा दिइएको छैन । मुआवजा दिएको चाहिँ सडक बनाउने ठाउँको मात्रै हो । जमिन भासिएको छ, घर चर्किएको छ । कसैले पनि एक रुपैया पाएका छैनन् । अध्ययन भइरहेको छ भन्दै जानकारी दिने तर, समस्या समाधान नहुने अवस्था रहँदै आएको छ ।


० आयोजना सुरु गर्नु अगावै इआर्ईए पनि गरिएको हुन्छ । त्यो समयमा यी समस्याहरु उठाइएनन् ?
प्रारम्भिक चरणमा वातावरणीय प्रभाव मुल्यांकन (इआए) गर्दा सुरुङ खन्ने प्रविधि अर्को देखाइयो । त्यो समयमा टिएमटी भन्ने माटो खन्ने मेसिनबाट काम गर्ने बताएका थिए । त्यसपछि हाम्रो भेला भयो । माइन्युट गरियो । तर, पछिल्लो समयमा खर्च कम हुने भएका कारण आयोजनाले बम नै हानेर सुरुङ खन्न थाल्योे । यसरी ब्लाष्टिङ भएपछि कम्पनका कारण जमिन भासियो घर चर्किए । यसरी इआइएमा जे भनियो त्यो गरिएन । अर्को ढंगले काम गरियो ।


० आयोजनाका प्रमुख र भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयका अधिकारीहरुले चासो लिएर हेर्नुभएकोे छैन ?

पछिल्लो चरणमा हामीलाई एक पटक सडक विभागमा छलफलका लागि बोलाउनुभयो । हाम्रा कुराहरु राख्यौं । उहाँहरुले कतिपय विषयमा हामीले गर्न सकिन्छ भन्ने लचक्ता पनि प्रस्तुत गर्नुभयो तर, कतिपय विषयमा भने हाम्रो लेबलबाट हुँदैन, क्याबिनेटमै लैजानुपर्छ भन्नुभयो । हामी यी विषय माथि लैजान्छौं त्यसपछि खबर गरौला भन्नुभयो । तर, खवर नै आएन ।


उहाँहरुले त राष्ट्रिय गौरबको आयोजनालाई अबरोध गर्नुभयो भन्नुभएको छ नी ? आन्दोलन कसरी अघि बढ्छ ?
हामी शान्तिपूर्ण ढंगले आन्दोलनलाई अघि बढाउँछौं । अहिले आयोजना पक्षले प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दा हामीहरुलाई राष्ट्रिय गौरबको आयोजनामा भाँजो हालेको भन्ने आरोप लगाउने गरेको छ । दैनिक यत्ति घाटा भयो भनिरहेका छन् तर, सबैभन्दा सहयोग गरेकै यहिका बासिन्दाहरुले हो । किनकी हिजो नगरपालिकासँग आयोजना पक्षले एमओय्ु (ःझयचबलमगm या ग्लमभचकतबलमष्लन) गर्दा स्पष्टसँग के लेखिएको छ भने प्रारम्भिक सर्वेक्षणमा नै पानीका मुहानहरु सुक्छ भनेर खानेपानीका संरचना बनाएर सबै जनालाई पानी ख्वाएर मात्रै काम सुरु गर भनिएको छ । तर, हामीले राष्ट्रिय गौरवको आयोजना भएकोले काम हुँदै गर्छ । नेपालको सिस्टम यस्तै हो भनियो । सरकारी प्रोसेसमा समय लाग्छ भनेर साथ सहयोग गरियो । भित्रको काम द्रुत गतिमा सुरु भयो । त्यसपछि पानीका मुहान सुके । केहि समय ट्यांकरबाट ल्याएर पानी वितरण गरियो । हामी प्रभावित क्षेत्रका जनताले आन्दोलन गरेपछि एक दिन बिराएर १० देखि १५ मिनेट मात्रै पानी आउने गरेको छ ।


० यहाँ आयोजनाका कारण पानीको मुहान सुकेपछि स्थानीय सरकारका प्रमुख चन्द्रगिरी नगरपालिकाका मेयर घनश्याम गिरीले चासो लिनुभएको छैन ?

हाम्रो क्षेत्रमा प्रशस्त खानेपानीका मुहानहरु छन् । यो आयोजना सुरु गर्नु अघि कुन ठाउँको मुहानमा कति इन्च बराबरको पानी छ भन्ने कुराको आयोजना पक्षसँग पूर्ण रुपमा रेकर्ड छ । आयोजनाका कारण अहिले कम्तिमा पनि चार÷पाँच इन्च पानी सुकेको छ । यसरी परापूर्वकालदेखि निशुल्क रुपमा खाँदै आएको पानी सुकेको हो । यो पानी सुकेपछि नगरपालिकाको भूमिका शून्य नै छ । नगरपालिकाको कुनै भूमिका देखिएको छैन । नगरपालिका अहिले पुरै निदाएर बसेको अवस्था छ । ३ हजार जत्ति जनसंख्या प्रत्यक्ष प्रभावित छन् ।


० तपाईहरुको आन्दोलनको स्वरुप कस्तो हुन्छ ?
हाम्रो प्रभावित क्षेत्रका जनताहरु फिल्डमा उतारेर आन्दोलन हुने छ । आन्दोलन शान्तिपूर्ण नै हुन्छ । समस्या समाधान नहुन्जेल आन्दोलन हुनेछ ।
० अन्य तहबाट सम्भव नभएपछि प्रधानमन्त्रीसम्म मागपत्र दिन जानका लागि पहल गर्नुभएको छैन ?

२०८० साल भाद्र १६ गते प्रधानमन्त्री तथा नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड पार्टीको कार्यक्रममा आउँदा केहि महिना अघि यहि वडामा जनस्तरबाटै गुनासो गरेका थियौं । त्यसपछि यहिबाट आयोजना पक्षलाई फोन गरी सुरुङ मार्ग प्रभावितहरुलाई सम्बोधन गर्न के गर्नुपर्छ ? प्रधानमन्त्री प्रचण्डले यसको प्रतिवेदन ७ दिन भित्र बुझाउन निर्देशन दिनुभएको थियो । आयोजना पक्षले यहाँका समस्या प्रतिवेदनमार्फत खुलाएको भए पनि सक्रियपूर्वका कार्यन्वयन गर्ने काम भएका छैनन ।


० यो काम कहाँ रोकियो त ?

नेपालमा यत्ति लामो सुरुङ्ग मार्ग पहिलो प्रयोग पनि हो । गाडी सञ्चालन हुने गरी बनाइएको सुरुङ्ग मार्ग आयोजना पक्षले ढिलाई गरेको छ ।


० तत्काललाई खानेपानीको समस्या कसरी व्यवस्थापन गरिएका छन् ?
हाम्रो यो क्षेत्रमा ६ गतेबाट आन्दोलनको सुरुवात भएको हो । आन्दोलन अघि यो बोरिङ खन्न एक महिना लाग्छ भन्थे तर, अहिले अर्को बोरिङ फिल्डमा झरिसकेको छ । पानीको चरम समस्या नहुँदै हामीलाई पानी ट्यांकरबाट ल्याएर ख्वाउने गरिएको छ ।


० प्रभावित जनतालाई खानेपानीको ट्यांकर ल्याएर पानी वितरण स्थायी समाधान त होइन नी ?
हिजोको दिनमा पानीको चरम समस्या हुँदा पनि ट्यांकरबाटै ख्वाएको थियो । मानिस पानी बिना बाच्न नसक्ने प्राणी हो । आयोजना पक्षलाई प्रशस्त फाइदा हुँदा ट्यांकर प्रयोग गरिएको हुन सक्तछ ।


चासो लिनुपर्ने विभागीय मन्त्री प्रकाश ज्वाला आफै जागिर बचाउन लागिरहेका छन् । अबका दिनमा कसरी माग प्रस्तुत गर्नुहुन्छ ?
सुरुङमार्ग निर्माण आयोजना भनिए पनि सबै काम सडक विभागलाई सोध्नुपर्ने हुन्छ । भौतिक पूर्वाधार मन्त्रीलाई आफ्नो व्यवस्थापनको चिन्ता छ । जुन ढंगले समस्या समाधानका लागि लाग्नुपर्ने हो अहिले सुतिरहेको अवस्था छ । प्रधानमन्त्री कार्यालय जाँदा पनि फाइल त मन्त्रीकै माध्यमबाट लैजाने हो । अहिले परिस्थितिकै कारण पनि अझ ढिलाई हुन गएको हो ।


० अन्तमा अरु केहि भन्नु छ कि ?
नागढुंगा सुरुङमार्ग नेपालकै पहिलो प्रयोग हो । गाडी चलाउने गरी बनाइएको यो सुरुङमार्ग अहिलेसम्म नेपालको सन्दर्भमा लामो पनि छ । हामीले सुरुवातमा साथ र सहयोग पनि गरेका थियौं तर, पछिल्लो चरणमा आएर यस्ता विकराल समस्याहरु आउलान् भन्ने त सोचेका पनि थिएनौं । यी समस्यालाई छिटो भन्दा छिटो सबै जना मिलेर हाल गरी आयोजनालाई अघि बढाऔं । भोलिका दिनमा नगरपालिकाका प्रमुखले अहिलेसम्म कुनै चासो नै नराख्नु भनेको बिडम्बना नै मान्नुपर्दछ । नगरप्रमुख कता अलमलिनुभएको हो ? अतः छिटो भन्दा छिटो हाम्रा मागलाई सम्बोधन गर्दै आयोजनालाई अघि बढाउन हामी आतुर छौं ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Copyright © All rights reserved. | Newsphere by AF themes.